Xây dựng nhà máy mới: Vì sao doanh nghiệp nên triển khai kiểm soát dịch hại ngay từ giai đoạn xây dựng?

Kiểm soát dịch hại không nên bắt đầu khi nhà máy đi vào vận hành mà cần được tính đến ngay từ giai đoạn thiết kế và xây dựng. Một chương trình Kiểm soát dịch hại tổng hợp (IPM) được triển khai sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ sinh vật gây hại xâm nhập, giảm chi phí khắc phục về sau và tạo nền tảng đáp ứng các tiêu chuẩn như AIB, BRCGS, FSSC 22000 hay GMP.

1. Vì sao giai đoạn xây dựng quyết định hiệu quả kiểm soát dịch hại?

Nhiều doanh nghiệp chỉ tìm đến đơn vị kiểm soát dịch hại khi nhà máy đã hoàn thiện hoặc chuẩn bị đưa vào vận hành. Tuy nhiên, phần lớn nguy cơ lại hình thành ngay trong quá trình thiết kế và thi công. Những khe hở tại chân tường, đường ống xuyên sàn, cửa xuất nhập hàng hoặc hệ thống thoát nước nếu không được xử lý đúng cách sẽ trở thành lối xâm nhập của chuột, mối và nhiều loài côn trùng ngay từ những ngày đầu hoạt động.

Khi nhà máy đã đi vào sản xuất, việc cải tạo các vị trí này thường tốn nhiều thời gian và chi phí hơn so với xử lý ngay từ đầu. Doanh nghiệp có thể phải dừng một phần dây chuyền, tháo dỡ thiết bị hoặc điều chỉnh kết cấu để khắc phục các điểm xâm nhập. Không chỉ phát sinh chi phí sửa chữa, những thay đổi này còn ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất và tiến độ giao hàng.

Theo kinh nghiệm triển khai chương trình IPM cho nhiều nhà máy thực phẩm, đồ uống, dược phẩm và logistics, VFC PestMan nhận thấy việc đầu tư cho công tác phòng ngừa ngay từ giai đoạn xây dựng luôn mang lại hiệu quả lâu dài hơn so với xử lý khi dịch hại đã xuất hiện. Đây cũng là xu hướng được nhiều doanh nghiệp áp dụng để giảm rủi ro vận hành và chuẩn bị tốt hơn cho các kỳ đánh giá quốc tế.

2. Kiểm soát dịch hại bắt đầu từ việc loại bỏ các điểm xâm nhập

Sinh vật gây hại không xuất hiện ngẫu nhiên mà luôn tìm đến những nơi có điều kiện thuận lợi để sinh sống và phát triển. Một công trình mới nếu tồn tại khe hở kỹ thuật, khu vực đọng nước, hệ thống cống không được bảo vệ hoặc cửa xuất nhập hàng không kín sẽ nhanh chóng trở thành môi trường hấp dẫn đối với chuột, gián và côn trùng.

Vì vậy, bước đầu tiên của chương trình IPM không phải là phun thuốc hay đặt bẫy mà là khảo sát toàn bộ công trình để nhận diện các nguy cơ. Chuyên gia sẽ đánh giá hệ thống thoát nước, đường ống kỹ thuật, cửa thông gió, khe hở quanh cửa, khu vực tập kết rác và cảnh quan bên ngoài nhằm xác định những vị trí cần được xử lý trước khi nhà máy vận hành.

Sau khi hoàn thành đánh giá, doanh nghiệp có thể triển khai các biện pháp ngăn chặn vật lý như bịt kín khe hở, lắp lưới chắn côn trùng, rèm khí, cửa tự đóng hoặc bố trí đèn bẫy côn trùng tại các vị trí phù hợp. Những giải pháp này giúp cắt đứt đường xâm nhập của dịch hại ngay từ đầu, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào hóa chất trong quá trình vận hành.

3. Thiết lập “hàng rào” bảo vệ nhà máy ngay từ khu vực ngoại vi

Một trong những nguyên tắc quan trọng của chương trình IPM là ngăn chặn dịch hại trước khi chúng tiếp cận khu vực sản xuất. Nếu chuột, mối hoặc côn trùng đã xuất hiện bên trong nhà máy, doanh nghiệp sẽ phải dành nhiều nguồn lực hơn để xử lý, đồng thời đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng đến sản phẩm và hoạt động vận hành. Vì vậy, việc thiết lập “hàng rào” bảo vệ từ khu vực ngoại vi luôn được xem là bước quan trọng trong giai đoạn xây dựng nhà máy.

Đối với chuột và côn trùng, chuyên gia sẽ tư vấn vị trí lắp đặt lưới chắn, rèm khí, quạt thổi, cửa tự đóng và các thiết bị giám sát phù hợp với luồng di chuyển của con người và hàng hóa. Việc bố trí đúng ngay từ đầu không chỉ giúp tăng hiệu quả ngăn chặn mà còn tránh phải thay đổi kết cấu sau khi dây chuyền đã đi vào hoạt động.

Riêng đối với mối, VFC PestMan triển khai hệ thống trạm mồi sinh học EXTERRA xung quanh khuôn viên nhà máy để tạo thành vành đai bảo vệ từ bên ngoài. Hệ thống này hoạt động theo cơ chế dẫn dụ và tiêu diệt tận gốc quần thể mối trước khi mối tiếp cận nền móng hoặc kết cấu công trình.

So với các phương pháp xử lý sau khi mối đã xâm nhập, việc xây dựng lớp bảo vệ ngay từ đầu giúp doanh nghiệp giảm đáng kể nguy cơ hư hỏng công trình và hạn chế chi phí xử lý trong nhiều năm vận hành.

4. Xây dựng hệ thống kiểm soát theo tư duy “Audit-ready”

Đối với các nhà máy thực phẩm và đồ uống, chương trình kiểm soát dịch hại không chỉ nhằm ngăn chặn sinh vật gây hại mà còn phải chứng minh được hiệu quả thông qua hồ sơ và dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp duy trì hiện trường sạch sẽ nhưng vẫn bị nhắc nhở trong các kỳ Audit vì thiếu bằng chứng cho thấy chương trình đang được quản lý và cải tiến một cách liên tục.

Chính vì vậy, VFC PestMan khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng tư duy Audit-ready ngay từ ngày đầu vận hành. Mọi hoạt động kiểm tra, giám sát và xử lý cần được ghi nhận đầy đủ bằng hình ảnh, thời gian thực hiện, vị trí thiết bị và kết quả theo dõi. Khi dữ liệu được lưu trữ liên tục từ đầu, doanh nghiệp sẽ dễ dàng chứng minh tính hiệu quả của chương trình trước Auditor mà không phải mất nhiều thời gian chuẩn bị hồ sơ.

Thông qua App PestMan, toàn bộ hoạt động kiểm soát dịch hại được số hóa trên một nền tảng thống nhất. Bộ phận QA/QC có thể theo dõi vị trí thiết bị, lịch sử kiểm tra, hình ảnh hiện trường, tọa độ GPS và báo cáo Trend Analysis để nhận diện sớm các khu vực có nguy cơ cao. Đây cũng là cơ sở giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã phát sinh.

5. IPM giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí trong suốt vòng đời nhà máy

Nhiều doanh nghiệp thường đánh giá chi phí kiểm soát dịch hại dựa trên giá trị của hợp đồng dịch vụ hằng năm. Tuy nhiên, khoản chi này chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng chi phí có thể phát sinh nếu dịch hại ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất. Việc dừng dây chuyền để xử lý, thay thế bao bì hư hỏng, tiêu hủy nguyên liệu, cải tạo hạ tầng hoặc thực hiện các hành động khắc phục sau Audit đều có thể làm tăng đáng kể chi phí vận hành.

Khi chương trình IPM được triển khai ngay từ giai đoạn xây dựng, doanh nghiệp sẽ chủ động loại bỏ nhiều nguy cơ trước khi nhà máy đi vào hoạt động. Điều này giúp giảm tần suất xử lý khẩn cấp, hạn chế việc sử dụng hóa chất và duy trì môi trường sản xuất ổn định hơn trong dài hạn. Đây cũng là cách nhiều tập đoàn sản xuất lớn đang áp dụng để bảo vệ tài sản, kiểm soát chất lượng và giảm thiểu rủi ro trong toàn bộ chuỗi vận hành.

Kiểm soát dịch hại không nên bắt đầu khi nhà máy đã xuất hiện chuột, mối hoặc côn trùng, mà cần được xem là một phần của quá trình thiết kế và xây dựng công trình. Một chương trình Kiểm soát dịch hại tổng hợp (IPM) được triển khai từ nền móng sẽ giúp doanh nghiệp loại bỏ các điểm xâm nhập, bảo vệ dây chuyền sản xuất và chủ động đáp ứng các yêu cầu của những tiêu chuẩn quốc tế như AIB, BRCGS, FSSC 22000 hay GMP.

Với hơn 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm soát dịch hại, VFC PestMan đồng hành cùng doanh nghiệp từ giai đoạn khảo sát, tư vấn hạ tầng, thiết lập hệ thống phòng ngừa đến quản trị dữ liệu phục vụ Audit. Đầu tư đúng ngay từ giai đoạn xây dựng không chỉ giúp tiết kiệm chi phí xử lý về sau mà còn tạo nền tảng cho một nhà máy vận hành an toàn, ổn định và bền vững trong nhiều năm.