FSMA là gì? Những yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm sang Hoa Kỳ cần nắm vững

FSMA là một trong những nền tảng pháp lý quan trọng về an toàn thực phẩm tại Hoa Kỳ, được xây dựng với trọng tâm phòng ngừa rủi ro trước khi sự cố xảy ra. Đối với doanh nghiệp sản xuất thực phẩm cung cấp cho thị trường Hoa Kỳ, việc hiểu các quy định liên quan của FSMA giúp xác định trách nhiệm về an toàn thực phẩm, điều kiện nhà máy và kiểm soát dịch hại trong quá trình sản xuất.

1. FSMA là gì?

FSMA là viết tắt của Food Safety Modernization Act – Đạo luật Hiện đại hóa An toàn Thực phẩm của Hoa Kỳ. Đạo luật được ký thành luật vào ngày 4/1/2011 và trao cho FDA thêm thẩm quyền để xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tập trung mạnh vào phòng ngừa.

FDA đã triển khai FSMA thông qua nhiều quy định khác nhau, bao gồm Preventive Controls for Human Food, Preventive Controls for Animal Food, Produce Safety và Foreign Supplier Verification Programs. Doanh nghiệp cần xác định chính xác quy định nào áp dụng với loại hình hoạt động và sản phẩm của mình.

Điểm này rất quan trọng khi viết về FSMA: đây là luật và hệ thống quy định, không phải một chứng nhận giống BRCGS, IFS Food hay SQF.

2. Tư duy phòng ngừa của FSMA có gì đặc biệt?

FSMA chuyển trọng tâm quản lý an toàn thực phẩm sang việc ngăn ngừa nguy cơ trước khi sản phẩm gây ra sự cố. Đối với Preventive Controls for Human Food, các cơ sở thuộc phạm vi áp dụng phải có food safety plan bằng văn bản, bao gồm phân tích mối nguy và các biện pháp kiểm soát dựa trên rủi ro khi cần thiết.

Doanh nghiệp cũng cần xác minh rằng các mối nguy đang được kiểm soát và triển khai hành động khắc phục khi hệ thống không đạt hiệu quả mong muốn. Tần suất của nhiều hoạt động xác minh được xác định dựa trên mức độ rủi ro.

Cách tiếp cận này có nhiều điểm tương đồng với tư duy quản trị rủi ro của IPM, nơi dịch hại được phòng ngừa và theo dõi liên tục thay vì chỉ xử lý sau khi đã xuất hiện.

3. FSMA quy định gì về kiểm soát dịch hại?

Các yêu cầu về Current Good Manufacturing Practice trong 21 CFR Part 117 có quy định cụ thể về pest control. Theo 21 CFR 117.35(c), dịch hại không được phép hiện diện tại các khu vực của nhà máy thực phẩm; cơ sở phải có biện pháp hiệu quả để ngăn dịch hại xâm nhập vào khu vực sản xuất, chế biến, đóng gói và lưu giữ, đồng thời bảo vệ thực phẩm khỏi nguy cơ nhiễm bẩn.

Việc sử dụng thuốc kiểm soát dịch hại được phép nhưng phải tuân theo các biện pháp phòng ngừa và hạn chế để tránh gây nhiễm bẩn thực phẩm, bề mặt tiếp xúc thực phẩm và vật liệu bao gói.

Quy định cũng liên kết kiểm soát dịch hại với điều kiện khuôn viên. Theo 21 CFR 117.20, cơ sở cần quản lý rác thải, cỏ dại, thiết bị lưu trữ và các điều kiện có thể tạo nơi trú ẩn hoặc nguồn thu hút dịch hại xung quanh nhà máy.

4. Nhà máy cần kiểm soát những điểm nào để đáp ứng yêu cầu FSMA?

Các khu vực ngoại vi cần được quản lý để giảm nguy cơ dịch hại tiếp cận công trình. Cỏ mọc quá rậm, vật dụng tồn đọng, chất thải và hệ thống thoát nước có thể trở thành nguồn thu hút hoặc nơi trú ẩn nếu không được kiểm soát phù hợp.

Bên trong nhà máy, cửa, cống, đường ống, khu tiếp nhận nguyên liệu, kho và khu vực sản xuất cần được đánh giá về nguy cơ xâm nhập.

Các biện pháp kỹ thuật như gia cố chống xâm nhập (pest proofing – bịt kín khe hở chân cửa, lưới chắn côn trùng, trám lỗ xuyên tường), kết hợp cùng hệ thống thiết bị giám sát dịch hại, cần được triển khai linh hoạt theo điều kiện thực tế của từng khu vực.

Khi phát hiện dịch hại, cơ sở cần triển khai hành động để bảo vệ sản phẩm và xử lý nguyên nhân. Thực tế kiểm tra của FDA cho thấy, không ít cơ sở đã phải nhận Thư cảnh báo chính thức (Warning Letter) do vi phạm điều khoản 21 CFR 117.35(c) về việc để dịch hại xâm nhập vào khu vực sản xuất. Lỗi này có thể khiến hàng hóa bị từ chối nhập khẩu vào Mỹ.

5. IPM hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ FSMA như thế nào?

IPM giúp doanh nghiệp chuyển các yêu cầu về điều kiện nhà máy và phòng ngừa dịch hại thành một chương trình quản lý có hệ thống. Hoạt động bắt đầu từ khảo sát nguy cơ, kiểm soát hạ tầng và nguồn dẫn dụ, sau đó thiết lập thiết bị giám sát để theo dõi mức độ hoạt động.

Dữ liệu giám sát giúp doanh nghiệp xác định khu vực cần hành động và đánh giá hiệu quả sau xử lý. Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần risk-based prevention được FDA áp dụng trong các quy định triển khai FSMA.

Đặc biệt, việc giảm phụ thuộc vào xử lý hóa chất diện rộng cũng hỗ trợ doanh nghiệp quản lý tốt hơn nguy cơ nhiễm bẩn sản phẩm.

6. FSMA khác BRCGS, IFS Food và SQF như thế nào?

BRCGS, IFS Food và SQF là các chương trình hoặc tiêu chuẩn chứng nhận mà doanh nghiệp có thể được tổ chức chứng nhận đánh giá theo phạm vi tương ứng. FSMA thuộc hệ thống pháp luật Hoa Kỳ và được FDA triển khai thông qua các quy định bắt buộc đối với những đối tượng nằm trong phạm vi áp dụng.

Do đó, doanh nghiệp không thể nói “đạt chứng nhận FSMA” theo cách nói về BRCGS hoặc SQF. Cách diễn đạt phù hợp hơn là tuân thủ các yêu cầu FSMA áp dụng đối với doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu thực phẩm sang Hoa Kỳ, cần xác định rõ trách nhiệm của cơ sở, nhà nhập khẩu và chuỗi cung ứng đối với từng FSMA rule, thay vì xem FSMA như một bộ checklist duy nhất.

7. VFC PestMan hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát dịch hại theo yêu cầu FSMA

VFC PestMan xây dựng chương trình IPM dựa trên khảo sát nguy cơ và điều kiện vận hành của từng nhà máy. Các điểm xâm nhập, khu vực ngoại vi, hệ thống thoát nước, kho, loading dock và khu vực sản xuất được đánh giá để xác định phương án phòng ngừa phù hợp.

Hệ thống giám sát giúp doanh nghiệp theo dõi dịch hại bằng dữ liệu và triển khai hành động khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Hồ sơ kiểm tra, bản đồ thiết bị, lịch sử xử lý và CAPA tạo nền tảng để QA/QC quản lý chương trình minh bạch hơn.

Đối với doanh nghiệp cung cấp thực phẩm cho thị trường Hoa Kỳ, chương trình IPM bài bản giúp hỗ trợ việc duy trì điều kiện nhà máy và kiểm soát nguy cơ dịch hại theo các yêu cầu CGMP có liên quan của FDA.

FSMA đặt trọng tâm vào phòng ngừa và quản lý rủi ro trong toàn bộ hệ thống an toàn thực phẩm. Đối với dịch hại, các quy định CGMP của FDA yêu cầu cơ sở thực phẩm chủ động ngăn chặn sự xâm nhập và bảo vệ sản phẩm khỏi nguy cơ nhiễm bẩn.

Một chương trình IPM được xây dựng từ hạ tầng, vệ sinh, giám sát và dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp quản lý dịch hại có hệ thống hơn, đồng thời hỗ trợ quá trình đáp ứng các yêu cầu an toàn thực phẩm khi tham gia thị trường Hoa Kỳ.